جراحی فک و صورت - کلینیک دندانپزشکی دکتر شهاب محمدی


جراحی فک و صورت یا اصطلاحا ارتوسرجری در مواقعی انجام می شود که بیمار دچار انواع ناهنجاری های مادرزادی، آسیب های تروماتیک یا اختلالات رشد باشد و هدف از انجام این نمونه جراحی ها اغلب درمان و بهبود یافتن قدرت تکلم، تنفس و جویدن در فرد است. 

لازم به ذکر است زمانی ارتودنسی به همراه جراحی فک و صورت انجام می شود که پزشک تشخیص دهد تطابق دندان و فک بیمار تنها با ارتودنسی قابل درمان نمی باشد در این صورت است که ابتدا، دندان ها با کمک  ارتودنسی در جای صحیح خود قرار می گیرند و سپس با کمک جراحی فک و صورت، تناسب میان دندان و فک و به طور کلی چهره، برقرار می شود. 

انواع جراحی فک و صورت

جراحی ارتوگناتیک

ارتوگناتیک یا به عبارت ساده تر ارتوسرجری به معنای انجام ارتودنسی همراه با جراحی فک و صورت است که بیشتر در قسمت فک بالا، فک پایین، فک بالا و پایین و یا در قسمت چانه انجام می شود.

جراحی فک بالا

جراحی فک بالا از رایج ترین جراحی هایی است که بر روی صورت بیمار انجام می شود و معمولا اشخاصی که دارای کراس بایت، اوپن بایت و یا عقب رفتگی یا جلو افتادگی بیش از اندازه فک بالا هستند، به این جراحی نیاز دارند. در این جراحی، فک بالایی بیمار به گونه ای برش داده می شود که پزشک بتواند فک را به طور کلی (همراه با سقف دهان و دندان ها) حرکت دهد و آن را در موقعیت صحیح خود قرار دهد. 

جراحی فک پایین

جراحی فک پایین نیز همانند جراحی فک بالا، در مواقعی انجام می شود که فرد بیمار دارای عقب رفتگی یا جلو افتادگی بیش از اندازه در فک پایین باشد. این جراحی به دو صورت استئوتومی SSRO و یا IVRO انجام می شود و تفاوت آن ها در این است که در روش اول، پزشک جراح برشی به صورت مورب در استخوان فک ایجاد می کند اما در روش دوم، برش به صورت عمودی و در قسمت پشتی استخوان خواهد بود. پس از پایان جراحی و قرار گیری فک در موقعیت درست خود، فک با کمک پلیت و پیج در جای خود فیکس می شود.

جراحی فک بالا و پایین به صورت همزمان

جراحی فک بالا و پایین به صورت همزمان در مواقعی انجام می شود که پزشک به منظور بهبود چهره بیمار قصد دارد، فک بالا را به بالا و فک پایین را به قسمت جلو بکشاند. معمولا افرادی که نیاز به این جراحی دارند، دارای صورت بلندی هستند که پس از انجام جراحی تمامی عیب ها برطرف شده و بیمار چهره بهتری نسبت به قبل خواهد داشت. 

جراحی چانه

جراحی چانه نیز برای افرادی مناسب است که با کمبود چانه مواجه هستند. معمولا با اصلاح فک پایین، می توان جراحی چانه را هم انجام داد به این صورت که پزشک جراح، قسمتی از چانه را برش می زند و سپس آن را در جای صحیح خود قرار می دهد و سپس هر دو قسمت را با کمک صفحه و پیچ به یکدیگر متصل می کند.

ناهنجاری های قابل درمان با جراحی  فک و صورت

فک انسان شامل دو قسمت فک بالایی و فک پایینی می باشد که فک بالا به صورت ثابت و فک پایین متحرک است و انسان حین غذا خوردن، گفتار و حتی خمیازه کشیدن، آن را به حرکت در می آورد. تا زمانی که مشکلی در ساختار فک وجود نداشته باشد، انسان آگاهی نسبت به اهمیت آن ندارد اما تنها کافی است یک مشکل کوچک ایجاد شود آن وقت است که شما را از انجام کارهای روزمره خود باز می دارد.

 خوشبختانه امروزه با توجه به پیشرفت علم، بسیاری از مشکلات فک و صورت بوسیله جراحی های فک و صورت برطرف شده و بهبود می یابد. در ادامه مطلب برخی از این ناهنجاری ها که بخش اعظمی از جراحی های  فک و صورت را به خود اختصاص داده اند، برای شما درج شده است.

نقص مادرزادی و یا افرادی که دچار آسیب دیدگی در قسمت فک و صورت خود شده اند.

عقب رفتگی بیش از حد چانه

عقب رفتگی یا جلوآمدگی فک بالا یا پایین

زمانی که لثه فرد در حین لبخند زدن بیش از اندازه نمایان باشد یا به عبارتی دچار لبخند لثه ای است.

ناتوان بودن فرد در قرار دادن لب هایش بر روی یکدیگر به طور صحیح

کوچک بودن بیش از اندازه فک

فرد در ناحیه فک خود احساس درد داشته باشد

مشکل در هنگام صحبت کردن

مشکل در حین جویدن غذا

عدم تناسب اجزای صورت

و ..

مزایا و معایب جراحی  فک و صورت

انجام جراحی فک و صورت شاید از دید بیماران یک جراحی سخت و مشکل باشد اما از دید پزشک جراح این گونه نیست و آن را جزو جراحی های سنگین به حساب نمی آورند. بیمار برای رسیدن به نتیجه دلخواه خود تنها کافی است به یک پزشک با تجربه و با مهارت در این زمینه مراجعه کند تا به بهترین نحو ممکن آسیب ها و عیوب فک و صورت خود را برطرف کند. این نوع جراحی نیز مانند هر عمل دیگری دارای مزیت ها و معایب مختص به خود است. در ادامه مزایا و معایب این نوع جراحی به طور کامل شرح داده شده است و شما می توانید با دید بازتر و با آگاهی کامل تری اقدام به انجام این جراحی کنید.

مزایا جراحی  فک و صورت:

با انجام جراحی، فرد دیگر دچار اختالات آزاردهنده خود مثل اختلالات گفتاری، تنفس یا جویدن غذا نمی باشد.

بعد از جراحی، دردهای فرد که در ناحیه فک خود احساس می کرد به طور کلی بر طرف می شود.

عدم تقارن در فک و صورت فرد به طور کلی برطرف می شود و چهره، حالت زیباتری به خود می گیرد.

عقب رفتگی یا جلو آمدگی فک برطرف شده و حالت نرمال خود را بدست می آورد.

چیدمان نامتناسب دندان های فرد به طور کلی از بین می رود.

همان طور که پیش تر هم بیان شد، جراحی فک و صورت جزو جراحی های سنگین به شمار نمی رود اما جزو جراحی های سبک نیز به حساب نمی آید و برای انجام آن بیمار حتما می بایست در انتخاب جراح خود حساسیت به خرج دهد تا دچار عوارض احتمالی بعد از انجام جراحی نشود. به طور کلی می توان گفت عیوب و عوارضی که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم در جراحی هایی که به دست یک متخصص یا جراح با تجریه صورت گرفته، بسیار نادر بوده است و کمتر کسی ممکن است آن ها را تجربه کند.

معایب جراحی  فک و صورت:

خونریزی شدید بعد از جراحی

عفونت 

گرفتگی شدید بینی

سفتی فک

شنیده شدن صدای مفاصل فک


جراحی  فک و صورت


اقدامات بهداشتی قبل از جراحی  فک و صورت

فردی که قصد انجام جراحی  فک و صورت را دارد باید از قبل یک سری از موارد بهداشتی را رعایت کند که عبارت اند از:

رعایت بهداشت دهان و دندان و استفاده از مسواک، نخ دندان و دهان شویه

پزشکان همواره توصیه می کنند از استعمال دخانیات خودداری شود.

بروفن، آسپرین و برخی از داروهای گیاهی باعث اختلال در انعقاد خون می شود که توصیه می شود از مصرف آن ها خودداری کنید.

استفاده از الکل باعث بروز اختلالاتی در حین عمل می شود بناربراین پزشکان توصیه می کنند از چند روز قبل از عمل، از نوشیدنی های حاوی الکل استفاده نشود.

قابل ذکر است به طور کلی مراحل انجام جراحی  فک و صورت در سه مرحله تعریف می شود که شامل اقدامات قبل از عمل، اقدامات حین عمل و همچنین اقدامات بعد از عمل می باشد. در ادامه این سه مرحله به طور کلی شرح داده شده است.

نکات قابل توجه قبل از انجام جراحی  فک و صورت

برای انجام یک جراحی رضایت بخش با کمترین عوارض برای بیمار و همچنین کسب نتیجه مطلوب، نیاز است مواردی رعایت شود که مهم ترین آن ها در زیر ذکر شده است:

انتخاب متخصص ارتودنسی و جراح با تجربه از مهم ترین اقداماتی است که از طرف بیمار باید انجام گیرد.

پزشک را در جریان تمامی انتظارات خود از جراحی  فک و صورت قرار دهید.

چنان چه در ابتدا به متخصص ارتودنسی رجوع کردید توصیه می شود نامه مشاوره جراحی فک را از وی دریافت کنید.

در صورتی که قصد دارید برای انجام جراحی به یک پزشک جراح فک مراجعه کنید، نیاز است از قبل برای انجام ارتودنسی خود با یک متخصص مشاوره داشته باشید.

بعد از مراجعه به متخصص، وی تمامی دندان های شما و وضعیت آن ها را چک می کند و گرفتن عکس از دندان ها را برای شما تجویز می کند. همچنین دیگر مدارک مانند رادیوگرافی ها، فتوگراف ها و مدل های دندانی نیز باید تهیه و تحویل جراح گردد تا وی بعد از بررسی آن ها، یک زمان را برای انجام جراحی در نظر بگیرد.

ارتودنسی قبل از جراحی معمولا بین 6 تا 18 ماه زمان می برد که بیمار باید این زمان را سپری کند.

گاهی به دلیل شلوغی دندان ها پزشک مجبور می شود دندان را بکشد.

جرم گیری دندان ها از دیگر مواردی است که در صورت لزوم باید انجام شود. (به طور کلی تمامی مشکلات دندان و لثه بیمار باید قبل از جراحی برطرف گردد)

نکات قابل توجه حین انجام جراحی  فک و صورت

مرحله دوم از جراحی فک و صورت شامل اقداماتی است که حین جراحی اتفاق می افتد. این مرحله که اصلی ترین مرحله جراحی است توسط پزشک جراح انجام می شود.

بعد از این که دندان های بیمار با کمک روش ارتودنسی در محل صحیح خود قرار گرفتند، جراحی توسط پزشک جراح به منظور تصحیح موقعیت فک آغاز می گردد. ( بیمار تحت بیهوشی کامل می باشد)

جراحی فک در حین این که براکت های ارتودنسی بر روی دندان های بیمار وجود دارند، انجام می شود که باعث می شود تا دندان ها در موقعیت جدید خود نیز دارای ثبات باشند. الاستیک ها و دیگر ابزار ها نیز وجود دارد که جراح به منظور ثبات و حفظ موقعیت بعد از انجام جراحی، از آن ها استفاده می کند.

در حین جراحی، پزشک جراح فک بیمار را با توجه موقعیتی که باید در آن قرار گیرد جا به جا می کند و برای انجام این کار از ابزارهایی مثل پیچ، صفحات، کش و سیم استفاده می کند.

درست است که در جراحی تمامی برش ها در داخل دهان اتفاق می افتد اما گاهی پزشک مجبور می شود از برش های خارج دهانی نیز استفاده کند که در این صورت تمام سعی خود را می کند تا آثار برش ها قابل مشاهده نباشد.

نکات قابل توجه بعد از انجام جراحی  فک و صورت

یکی دیگر از حساس ترین مراحل از جراحی، مرحله بعد از جراحی است چرا که در این مرحله فک بیمار تمایل دارد تا به موقعیت قبلی خود بازگردد و بیمار باید زیر نظر کامل جراح و ارتودنتیست قرار گیرد تا از کشش های عضلاتی جلوگیری به عمل آید. 

یکی از کارهایی که به منظور ثابت ماندن موقعیت فک در این مرحله انجام می شود استفاده از مرحله دوم ارتوددنسی می باشد که حدود 6 تا 9 به طول می انجامد بعد از آن دستگاه ارتودنسی از دهان بیمار خارج می شود و به جای آن پلاک های متحرک قرار می گیرد. استفاده از پلاک های متحرک به این دلیل است که وضعیت دندان ها ثبیت شود.

یکی از سوالات رایجی که اغلب بیماران بعد از جراحی از پزشک خود میپرسند این است که:

آیا بعد از انجام جراحی، امکان باز و بسته کردن دهان وجود دارد؟

در پاسخ به سوال می توان گفت دو راه وجود که بیمار با توجه به تمایل خود می تواند انتخاب کنند و هیج ارجحیتی نسبت به یکدیگر ندارند. 

اول این که یا دهان و فک با کمک سیم های مخصوصی بسته می شود تا استخوان فک کاملا جوش بخورد. باید توجه کرد که در این روش بیمار نمی تواند دهان خود را باز یا بسته کند. 

روش دوم به این صورت است که پزشک به منظور ثابت شدن فک از یک سری ابزارها مانند پیچ و ... استفاده می کند که در این روش امکان باز شدن دهان توسط بیمار وجود دارد.

مراقبت های بعد از جراحی  فک و صورت

آخرین مرحله از جراحی فک و صورت، مرحله مراقبت های پس از جراحی است که باید توسط بیمار انجام شود. مهم ترین این اقدامات عبارت است از:

استفاده از کمپرس سرد به منظور کاهش یافتن کبودی ها و تورم بعد از جراحی که امری طبیعی است و پس از سپری شدن چند روز به طور کامل از بین می رود.

گلو درد بعد از جراحی بسیار طبیعی می باشد و علت آن هم وجود لوله های تنفسی بوده که در حین عمل در گلو بیمار قرار می گیرد.

باید توجه داشته باشید که بعد از جراحی و حین استراحت، دو عدد بالشت را در زیر سر خود قرار دهید و علت آن هم این است که وضعیت سر باید در حین استراحت بالاتر از بدن باشد.

داروهای تجویز شده توسط پزشکتان را به طور مرتب استفاده کنید تا روند بهبودی شما سریع تر سپری شود.

از مسواک زدن قسمت هایی که تحت جراحی قرار گرفته است خودداری کنید و برای تمیز نمودن این بخش ها از یک دستمال مرطوب و تمیز استفاده کنید.

توصیه می شود از فعالیت های سنگین خودداری کنید.

مراجعات منظم و پیوسته ای با پزشک خود داشته باشید تا روند بهبودی شما زیر نظر پزشک و به طور صحیح انجام شود.

تغذیه مناسب در این دوران غذاهای نرم و آبکی مانند سوپ و ... می باشد چرا که کمترین فشار را به فک وارد می کنند.

طول درمان جراحی  فک و صورت

مدت زمان انجام جراحی فک و صورت چیزی مابین یک تا چند ساعت می باشد که هر چه اختلالات فک و صورت بیمار بیشتر و پیچیده تر باشد به همان میزان جراحی مدت زمان بیشتری را می طلبد. 

بعد از انجام جراحی، بیمار به مدت یک شب و دو روز در بیمارستان بستری می شود و وضعیت او به طور منظم چک می شود. بعد از مرخص شدن بیمار از بیمارستان نیاز است تا دوران نقاهت خود را در خانه سپری کند که در این دوران بیمار باید تمامی موارد ذکر شده در بالا را به خوبی رعایت کند تا هر چه زودتر به زندگی عادی خود باز گردد.

تا دو هفته پس از جراحی ممکن است بیمار خونریزی از بینی را داشته باشد که کاملا طبیعی است. همچنین کبودی و ورم صورت نیاز به گذشت حدود 7 روز دارد تا برطرف شود. 

دردهای بیمار تا چند روز اول بعد از جراحی ممکن است وجود داشته باشد که بیمار برای تسکین آن ها نیاز دارد تا از داروهای مسکن استفاده کند. بعد از گذشت یک هفته بیمار باید حتما به پزشک خود مراجعه کند تا وضعیت بهبودی زخم های آن چک شود. 

به منظور داشتن انرژی لازم جهت بهبودی، پزشکان پیشنهاد می کنند فرد در روز حدود 2500 تا 3000 کیلوکالری مصرف کند. 

تا حدود دو ماه بعد از جراحی بیمار باید همچنان از غذاهای نرم استفاده کند و از سومین ماه پس از جراحی این اجازه را خواهد داشت که از غذاهایی مانند سالاد و غذاهای آسیاب شده استفاده کند و چنان چه تمامی موارد را به خوبی رعایت کند حدود 4 ماه طول می کشد تا بیمار بهبودی کامل را به دست آورد. 

لازم به ذکر است که پس از گذشت حدود 6 تا 12 ماه بعد از انجام جراحی، مرحله دوم ارتودنسی برای بیمار آغاز می گردد.

بهترین کاندید برای جراحی فک و صورت

تمامی اشخاصی که در ناحیه فک و صورت و چیدمان دندان های خود دچار مشکل و اختلال هستند از جمله کسانی می باشند که می توانند جراحی  فک و صورت را انجام دهند. 

معمولا پزشک، جراحی را به بیمارانی توصیه می کند که مشکلات ایجاد شده در قسمت فکشان تنها با کمک روش ارتودنسی حل نمی شود و برای رسیدن به نتیجه مطلوب نیاز به اعمال تغییراتی در قسمت فک دارند. 

همچنین کسانی که به طور ذاتی در قسمت فک خود شاهد رشد بیش از حد یا ناکافی استخوان بوده اند و یا افرادی که به صورت ارثی مشکلاتی در گفتار خود هستند نیز از جمله بهترین کاندید ها برای این نوع از جراحی زیبایی می باشند.

مناسب ترین سن جهت انجام جراحی فک و صورت

از نظر پزشک جراح اشخاصی که در رنج سنی بین 18 تا 45 سال قرار دارند مناسب ترین سن را برای انجام جراحی فک و صورت دارند. 

دلیل این که پزشکان توصیه می کنند افراد پس از سن 18 سالگی این عمل را انجام دهند این است که رشد استخوان فک آن ها متوقف می شود و فقط در مواقع بسیار ضروری است که این جراحی را برای افراد زیر 18 سال انجام می دهند. 

در واقع پزشک برای رنج سنی زیر 18 سال فقط روش ارتودنسی را به منظور اصلاح چیدمان دندان ها و وضعیت فک به کار می برد مگر آن که فرد دارای مشکلات و اختلالات اسکلتی شدیدی در ناحیه فک خود باشد و هیچ گونه نمی شود با کمک ارتودنسی آن ها را اصلاح کرد.

 تنها موضوع سن برای پزشکان اهمیت ندارد بلکه دیگر عوامل نیز در تایید کیس موردنظر نیز اثرگذار می باشد برای مثال فردی که قرار است جراحی فک و صورت را انجام دهد بایستی دارای وضعیت سلامتی کلی مطلوب باشد.

هزینه جراحی فک و صورت

یکی از مهم ترین موارد جراحی، هزینه هایی است که بیمار باید متقبل شود و توصیه می شود در جلسه مشاوره بیمار با پزشک حتما به این موضوع پرداخته شود. 

با توجه به مدرنیزه شدن ابزارهای جراحی و همچنین طولانی بودن دوره درمان و این که ارتودنسی در دو مرحله برای بیمار انجام می شود، بیمار ممکن است برای طی کردن تمامی مراحل جراحی هزینه های زیادی را بپردازد. 

دیگر این که ارتودنسی صورت گرفته برای این جراحی دارای پیچیدگی بیشتری نسبت به ارتودنسی معمولی است و نیاز است که توسط یک فلوشیپ فوق تخصصی انجام شود. پس با توجه به این که جراحی توسط چه متخصصی و با کمک چه ابزارهایی صورت می گیرد و نیز این که در چه شهری انجام می شود، بیماران ممکن است هزینه های متفاوتی را پرداخت کنند.

معمولا با توجه به نکات بیان شده در بالا می شود گفت که جراحی فک و صورت تماما بستگی به پزشک شما و تجهیزات مورد استفاده دارد و توصیه می کنیم برای اطلاع دقیق از هزینه جراحی با پزشک خود مشاوره داشته باشید.