خراب شدن ایمپلنت و راه های جلوگیری از آن - کلینیک دندانپزشکی دکتر شهاب محمدی

تاریخ انتشار - ۱۴ آذر ۱۳۹۸

با وجود اینکه ایمپلنت دندان دارای مزایای بسیاری است اما امکان خراب شدن ایمپلنت نیز وجود دارد. هرچند درصد خراب شدن ایمپلنت دندان بسیار کم و حدود پنج درصد است، اما باتوجه به تعداد نفراتی که در سال، عمل جراحی کاشت دندان انجام میدهند، متوجه خواهید شد که تعداد زیادی از بیماران از این مسئله رنج میبرند.

دلایل خراب شدن ایمپلنت درکوتاه مدت

عوامل خراب شدن ایمپلنت به تجربه ی دندانپزشک و دقت او حین عمل جراحی کاشت ایمپلنت بستگی دارد.  اما عوامل دیگری نیز وجود دارند که میتوانند احتمال خراب شدن ایمپلنت در کوتاه مدت را افزایش دهند. خراب شدن ایمپلنت در کوتاه مدت معمولا ظرف سه تا چهار ماه پس از کاشت ایمپلنت در استخوان فک رخ میدهد. برخی از شایعترین دلایل خراب شدن ایمپلنت در مراحل اولیه ی کاشت دندان عبارتند از:

  1. 1. بیماریهای خودایمنی

میزان خراب شدن ایمپلنت دندان در بیمارانی که دارای بیماری خود ایمنی هستند نسبت به سایر افراد بالاتر است. بیماری خود ایمنی در اصل بیماری است که سبب میشود سیستم ایمنی بدن علیه خودش مبارزه کند، و به بافت های بدن آسیب بزند. این مسئله سبب میشود بدن ایمپلنت را پس بزند. 

انواع بیماریهای خود ایمنی که می تواند روی خراب شدن ایمپلنت های دندانی تاثیر گذار باشد؛ عبارتند از:

  • - آرتریت روماتوئید
  • - لوپوس
  • - اسکلروز چند گانه و متعدد نسج مغز و نخاع (مولتی پل اسکلروزیس)
  • - دیابت نوع 1
  • - بیماری مزمن با زخم دهان و سوءهاضمه


  • 2. خونرسانی ضعیف 

در روزهای اولیه پس از کاشت ایمپلنت، لخته های خون روی زخم های باز را پوشانده و مواد مغذی لازم را برای جهت بهبودی زخم حمل میکنند. از این رو اگر پس از کاشت دندان، خونرسانی ضعیفی در ناحیه ی جراحی داشته باشید، روند بهبودی کُند و یا حتی متوقف خواهد شد. این خونرسانی ضعیف میتواند ناشی از بیماری های کم خونی، لخته شدن خون در جای دیگری از بدن یا بیماری خود ایمنی باشد که به خراب شدن ایمپلنت در کوتاه مدت منجر خواهد شد.

  1. 3. مصرف داروهای خاص

برخی داروها نقش مهمی در موفقیت کاشت دندان ایفا میکنند. از این رو بسیار مهم است که با دندانپزشک خود در مورد داروهایی که مصرف میکنید یا قبلا مصرف کرده اید مشورت نمایید. به عنوان نمونه بیسفسفوناتها از جمله داروهایی هستند که ممکن است در خراب شدن ایمپلنت موثر باشند. این داروها که برای درمان پوکی استخوان مصرف میشوند معمولا روند جوش خوردن پایه ایمپلنت با استخوان فک را مختل کرده و احتمال شکست روش کاشت ایمپلنت را افزایش می دهند.

  1. 4. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان 

اگر به خوبی از دندانها، لثه ها و کل بدن خود مراقبت ننمایید، این مسئله میتواند میزان موفقیت کاشت دندان را تحت تأثیر قرار دهد. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان، موجب گسترش بیماری های لثه و استخوان فک شده و درنتیجه کاشت ایمپلنت دندان را در کوتاه مدت با مشکل مواجه خواهد کرد.

  1. 5. عفونت

عفونت میتواند احتمال موفقیت کاشت ایمپلنت در کوتاه مدت را به طور قابل توجه ی کاهش دهد. یکی از مهمترین عفونت هایی که ایمپلنت را تحت تأثیر قرار میدهد، پری ایمپلنتیتیس یا التهاب لثه است. این عفونت ممکن است به بدلیل تجمع باکتری در زخم باز و سیمان دندان اضافی که زیر تاج دندان باقیمانده باشد. 

در اکثر موارد درصورت حاد شدن بیماری پری ایمپلنتیتیس، پایه ایمپلنت باید تعویض شود. بیمارانی که مبتلا به بیماری خود ایمنی هستند یا افرادی که سیگار میکشند و بهداشت دهان و دندان را رعایت نمیکنند به احتمال زیاد دچار عفونت میشوند. 

درمان پری ایمپلنتیتیس میتواند شامل درمانهای خانگی، تمیز کردن مکرر ایمپلنت های دندانی و لثه ها، لیزر درمانی، مصرف آنتیبیوتیکها و جراحی برای ترمیم استخوان باشد. گرچه میزان موفقیت کلی کاشت ایمپلنت طبق آمار آکادمی دندانپزشکی ایمپلنت آمریکا بیش از 98 درصد گزارش شده است اما اثربخشی درمانها برای پری ایمپلنتیتس بسیار پایینتر است و احتمال خراب شدن ایمپلنت درصورت ابتلا به بیماری التهاب لثه بسیار بالا است. البته درصورتیکه بیماری عفونت لثه در مراحل اولیه تشخیص داده شود؛ به راحتی درمان می شود و جای نگرانی نیست. 

  1. 6. فشار بیش از حد

روش کاشت ایمپلنت استاندارد توسط دندانپزشک در دو مرحله انجام می گیرد: قرار دادن پایه ایمپلنت در استخوان فک، نصب اباتمنت و تاج دندان مصنوعی. زمان انتظار بین این دو مرحله باعث میشود تا ایمپلنت قبل از نصب اباتمنت و تاج دندان مصنوعی با استخوان فک جوش بخورد. اما گاهی اوقات، دندانپزشک از روش کاشت ایمپلنت فوری استفاده میکند. در این روش هر دو مرحله طی یک روز انجام میگیرد که زمان درمان را کوتاه تر کرده و مستلزم مراقبت های جراحی کمتر بوده و میتواند منجر به بهبودی سریعتر شود. 

اما چون در روش کاشت ایمپلنت فوری، تاج دندان موقتی بلافاصله پس از کاشت پایه ایمپلنت روی آن سوار می شود؛ این روش میتواند فشار اضافه ای روی پایه ایمپلنت وارد کرده و موجب خراب شدن ایمپلنت در کوتاه مدت شود. مهمترین دلیل خراب شدن ایمپلنت پس از کاشت فوری، به سبب نیرو یا فشار اضافی وارد آمده بر روی تاج یا پایه است و زمانی میتواند مسئله ساز شود که بیمار تراکم استخوانی ضعیفی داشته باشد. 

  1. 7. پس زدن ایمپلنت به عنوان جسم خارجی

درصورتی که بیمار به ایمپلنت دندان حساسیت داشته باشد؛ ممکن است بدن پایه تیتانیومی را پس بزند. اگرچه پس زدن ایمپلنت به ندرت اتفاق می افتد، اما می تواند یکی از دلایل خراب شدن ایمپلنت در کوتاه مدت باشد. اگر، بدن ایمپلنت را به عنوان یک جسم خارجی بدخیم تلقی کند، پایه ایمپلنت نمی تواند با استخوان فک جوش بخورد درنتیجه منجر به لقی یا خراب شدن ایمپلنت میشود.

  1. 8. واکنش آلرژیک

اکثر ایمپلنتهای دندان از آلیاژ تیتانیوم ساخته شده و میتوانند گاهی اوقات موادی از نیکل هم در خود داشته باشند. این آلیاژها در برخی بیماران واکنشهای التهابی آلرژیک ایجاد می نماید که با حس سوزن سوزن شدن یا سوزش لثه همراه است. در این شرایط، جراح مجبور است پایه ایمپلنت را از استخوان فک بیمار خارج کرده و آن را با نوع سرامیکی یا زیرکونیا تعویض نماید.

  1. 9. آسیب به عصب/بافت

اگر بافت یا عصب اطراف ایمپلنت صدمه ببیند؛ بیمار پس از عمل جراحی، حس کرختی یا درد مداوم دارد. این حس ممکن است به گونهها، زبان، چانه و لبها نیز سرایت کند. در اکثر موارد، آسیب به عصب به دلیل بی تجربگی دندانپزشک است که ایمپلنت را بسیار نزدیک به عصب می کارد. صرف نظر از اینکه دندانپزشک چقدر باتجربه است، ممکن است بافت های اطراف دندان یا رشته های عصبی تاحدودی آسیب ببینند. اما اگر آسیب جدی باشد و منجر به خراب شدن ایمپلنت شود؛ ناشی از بی تجربگی جراح بوده است. 

دلایل خراب شدن ایمپلنت در بلند مدت

اگر خراب شدن ایمپلنت ظرف یک تا ده سال پس از عمل کاشت ایمپلنت دندان رخ دهد، در اثر عواملی بوده است که در بلند مدت اثرگذارند. برخی از این عوامل عبارتند از:

  1. 1. کاشت ایمپلنت بدون برنامه ریزی صحیح

کاشت ایمپلنت بدون برنامه ریزی صحیح بدان معنا است که ایمپلنتهای بسیار کمی برای حمایت از پروتز دندان مصنوعی کاشته شده است. این مسئله به تدریج سبب وارد آمدن فشار اضافی روی پایه ایمپلنت شده و موجب خراب شدن ایمپلنت در بلند مدت گردد که دلیل آن میتواند دانش یا تجربه ی ناکافی دندانپزشک باشد. 

  1. 2. سیگار کشیدن

طبق آمار مجله ی بین المللی دندانپزشکی، افراد سیگاری که عمل جراحی کاشت ایمپلنت انجام داده اند؛  حدود 6.5 تا 20 درصد بیشتر در معرض خراب شدن ایمپلنت در بلند مدت قرار دارند. پس سیگار به طور قطع یکی از ریسک فاکتورهای خراب شدن ایمپلنت است اما با این حال میتوان برای افراد سیگاری نیز عمل جراحی کاشت ایمپلنت را انجام داد. سابقهی سیگاری بودن شما چیزی است که دندانپزشک باید قبل از برنامهریزی این روش از آن آگاهی داشته باشد و برای سلامت کلی دهان و دندان توصیه هایی به شما بکند. اما معمولا جراحان از افراد سیگاری می خواهند که پیش از اقدام به کاشت ایمپلنت سیگار را ترک کنند. 

  1. 3. دندان قروچه

دندان قروچه یا ساییدن دندانها روی هم دلائل متعددی مانند استرس، دندانهای بهم ریخته یا نامنظم دارد. دندان قروچه سبب وارد آمدن فشار اضافی روی دندانها و ایمپلنت های دندانی و باعث ساییدگی آنها میشود. این مسئله معمولا شبها زمانی که شخص خواب است؛ اتفاق میافتد. دندان قروچه همچنین سبب میشود که ایمپلنت به خوبی در استخوان فک کاشت نشود و این به دلیل وارد آمدن فشار اضافی روی دندانها است. اگر این مشکل ادامه پیدا کند میتواند باعث خراب شدن ایمپلنت در بلند مدت شود. 

  1. 4. بهداشت ضعیف دهان و دندان

اگر فردی که ایمپلنت کرده است به خوبی از لثه ها و دندان های خود مراقبت نکند، این مسئله به عفونت و بیماریهای لثه می انجامد و همانگونه که قبلا ذکر کردیم این موارد سبب خراب شدن ایمپلنت دنداندر بلند مدت یا کوتاه مدت میشوند.

  1. 5. عدم وجود بافت لثه

میزان بافت لثه، کیفیت بافت اطراف ایمپلنت را تعیین میکند؛ هر چه بافت لثه بیشتر باشد پس کیفیت جوش خوردن پایه ایمپلنت در بافت های اطراف نیز بهتر است. درنتیجه اگر، بیمار از بافت لثه کافی برخوردار نباشد؛ نهایتا به لقی و خراب شدن ایمپلنت منجر میشود. 

  1. 6. پرتو درمانی سر و گردن

اگر بیماری به سرطان سر و گردن مبتلا بوده (بخصوص سرطان دهان) و تحت پرتو درمانی قرار گرفته باشد، ریسک خراب شدن ایمپلنت دربلند مدت افزایش خواهد یافت.

  1. 7. استخوان ناکافی

در بیمارانی که استخوان کافی برای حمایت از پایه ایمپلنت وجود ندارد؛ باکتری میتواند وارد دهان شده و محل ایمپلنت را عفونی نماید. خلاص شدن از شر این ناحیه کوچک اما مملو از باکتری برای بدن سخت بوده و دندانپرشک باید ایمپلنت را خارج کرده و پس از درمان با پایه ایمپلنت دیگری جایگزین کند. 

  1. 8. عفونت

درست مانند خراب شدن ایمپلنت در کوتاه مدت، عفونت میتواند از طریق باکتری، زیر لثه ها نفوذ کرده و موجب بروز بیماری التهاب لثه شود. درصورتیکه عفونت لثه درمان نشود و به استخوان اطراف ایمپلنت نفوذ کند؛ ایمپلنت را در بلند مدت تحت تأثیر قرار دهد. 

  1. 9. آسیب های مکانیکی

بدیهی است که اگر ایمپلنت در اثر وارد آمدن ضربه شدید مثلا در تصادفات یا حوادث ورزشی آسیب ببیند میتواند خراب شود و اگر به آن توجه نشود؛ دندانپزشک نهایتا مجبور است آن را تعویض کند.

علائم خراب شدن ایمپلنت چیست؟

علائم خراب شدن ایمپلنت ممکن است شامل درد، لقی ایمپلنت، تحلیل استخوان و خونریزی باشد. این خرابی های کوتاه مدت اغلب با برداشتن ایمپلنت، ترمیم محل جراحی با پیوند استخوان، سپری کردن زمان بهبودی و کاشت ایمپلنت دندانی دیگر درمان میشوند. از آنجایی که استخوان نسبت به بافت نرم زمان بیشتری برای بهبودی نیاز دارد این پروسه ممکن است چندین ماه به طول انجامد. 

علائم خراب شدن ایمپلنت در کوتاه مدت و بلند مدت:

  • - درد یا ناراحتی شدید
  • - لقی ایمپلنت
  • - تورم یا التهاب لثهها
  • - تحلیل لثه اطراف ایمپلنت
  • - مشکل در جویدن و گاز گرفتن
  • - احساس درد هنگام جویدن

هرگونه درد، ورم و یا تغییر، شایعترین علائم خراب شدن ایمپلنت هستند. اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، با دندانپزشک خود تماس بگیرید. 

درمان خراب شدن ایمپلنت

اگر یک یا چند مورد از علائم مذکور را تجربه کردید باید برای مراقبت از ایمپلنت خود چه کنید؟ گزینه های درمانی کدام هستند؟

اگر ناحیه ی ایمپلنت دچار عفونت شده است سعی کنید تا زمان مراجعه به دندانپزشک، به آرامی آن ناحیه را تمیز کنید. رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان نیز در این موارد بسیار مهم است. هر چه زودتر به عفونت ایجاد شده رسیدگی کنید؛ امکان حفظ پایه ایمپلنت بیشتر است. 

از طرف دیگر، اگر خراب شدن ایمپلنت به دلیل فشار یا آسیب بیش از حد به استخوان فک باشد، دندانپزشک احتمالا عمل پیوند استخوان را برای اطمینان بیشتر در کلینیک دندان انجام خواهد داد. 

راههای جلوگیری از خراب شدن ایمپلنت دندان

بهترین راه برای جلوگیری از خراب شدن ایمپلنت، قبل از اینکه علائم مذکور را تجربه کنید ، مراقبت صحیح از ایمپلنت دندان است. مهمترین نکته رعایت بهداشت دهان و دندان با روزی دو بار مسواک زدن و نخ دندان کشیدن و استفاده از دهانشویههای ضد باکتریایی بدون الکل است. چکاپ منظم هر سه تا شش ماه یکبار جهت کنترل ایمپلنت نزد دندانپزشک نیز یکی از راه های جلوگیری از خراب شدن ایمپلنت است.

رعایت رژیم غذایی پس از عمل جراحی کاشت ایمپلنت مانند مصرف لبنیات و همچنین ماهی و تخم مرغ به سلامت لثه و استخوان فک کمک می کند. همچنین شما باید از خوردن غذاهای سفت و آب نباتها برای جلوگیری از آسیب رسیدن به ایمپلنت خودداری نمایید. 

مشاوره رایگان دندانپزشکی

نظر خود را درباره مطلب بالا بیان کنید